اتاق فکر برای تبیین گری 

این مرکز با رویکردی شبکه‌محور، تلاش دارد جریان انتقال معارف توحیدی، ولایی و تمدنی را در میان فعالان فرهنگی و نسل نوجوان و جوان تقویت کند. از مهم‌ترین مأموریت‌های این مرکز می‌توان به تولید محتوای راهبردی، گفتمان‌سازی، رصد تحولات فکری و فرهنگی، توانمندسازی مبلغین و پشتیبانی از طرح‌های ملی فرهنگی اشاره کرد. این مرکز، با نگاه آینده‌نگر و تمدنی، در مسیر تربیت نسلی هویت‌مند، آگاه و اثرگذار در زیست اجتماعی گام برمی‌دارد و می‌کوشد پیام انقلاب اسلامی را متناسب با نیازهای روز جامعه، به شکلی منسجم و کارآمد تبیین و منتشر کند. 

مرکز راهبری پیام از از زمان آغاز به کار خود تلاش کرده با انتشار مجموعه‌های متنوعی از ویژه‌نامه‌های تبلیغی، نقش مهمی در تبیین مسائل روز و اطلاع‌رسانی به جامعه ایفا کند. این ویژه‌نامه‌ها با هدف ارتقای آگاهی عمومی و ارائه پیام‌های خاص در حوزه‌های مختلف طراحی و منتشر شده‌اند. به عبارتی، مجموعه‌های منتشرشده توسط مرکز راهبری پیام در سال 1404 با محتوای متنوع و موضوعات حساس، به‌طور مؤثر در تبیین مسائل مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور نقش داشته‌اند. این ویژه‌نامه‌ها نه‌تنها به تقویت روابط داخلی بلکه به گسترش تبادل افکار و روایت‌های مختلف بین کشورهای مختلف کمک کرده‌اند. مهدی افراز، مدیر مرکز راهبری پیام در ادامه به بررسی ویژه‌نامه‌ها و کتاب‌های تبلیغی منتشرشده در سال جاری پرداخته است. 

 

این مرکز از تیرماه 1404 با هدف پشتیبانی محتوایی اقدامات و فعالیت‌های مجموعه‌های تبلیغی و تبیینی زیرمجموعه سازمان تبلیغات شروع به فعالیت کرد. 

 

به‌طورکلی، مجموعه ویژه‌نامه‌هایی که به همت مرکز راهبری پیام منتشر شده‌اند، تلاش کرده‌اند تا این خلأ را جبران کنند و با خلق روایت‌های مشخص، زاویه نگاه و فریم تحلیلی خود را نسبت به موضوعات مختلف ارائه دهند. هدف این است که این دیدگاه‌ها به شکلی روشن و منظم به ذهن مخاطب منتقل شود و با روایت‌های موجود در میدان، ازجمله روایت‌های معارض و موازی، مقابله کند. علاوه‌براین، تلاش شده تا برای تثبیت یک روایت واحد و معتبر در موضوع بمب اتم، یا موضوع اعتکاف، یا موضوع بی‌ثباتی بازار ارز، مجموعه‌ای از پیام‌ها و استدلال‌ها ارائه شود که مخاطب بتواند آنها را به‌طور شفاف درک کند.

رویکرد دیگری هم که وجود دارد، این است که ما مخاطب کارها را مصرف‌کننده نهایی در نظر نگرفته‌ایم. درحال‌حاضر، حجم زیادی از فعالیت‌های حوزه شناختی و ترویجی ــ تبیینی اتفاق می‌افتد؛ کاری که ما باید انجام دهیم، این است که بتوانیم در زمینه روایت‌پردازی و و مهندسی پیام به پیشران‌های ارتباط با مردم کمک و پشتیبانی کنیم. لذا مخاطب ما، همین شبکه تولیدکنندگان و شبکه فعالان و کنشگران و طراحان عرصه تبلیغ تبیینی است. 

 

ابتدا باید انتخاب کرد با چه روایتی جامعه را خطاب قرار داد. نکته کلیدی بعدی این است که برای تفهیم بیشتر روایت، باید آن را به استدلال‌های ریز و جزئی و متکثری تبدیل کرد تا با قرارگرفتن در کنار یکدیگر، بتوانند تصویری کلی بسازند که ما به آنها پیام می‌گوییم. به‌عنوان‌مثال، پس از بمباران دوحه توسط رژیم صهیونیستی با هدف ترور سران حماس، تصمیم گرفتیم روایت خود را در قالب ۱۸پیام تدوین کنیم. این پیام‌ها تلاش دارند تا تصویری روشن از حادثه ارائه دهند و در اختیار فعالان عرصه رسانه، تبلیغ و تبیین قرار گیرند تا بتوانند از این روایت به‌عنوان چارچوبی مستند و اثرگذار در تولیدمحتوای خود بهره ببرند، یا به‌عنوان‌مثال، در مورد موضوع اعتکاف، بسیاری از درگاه‌های نشر در کشور به مدت سه هفته تا یک ماه به این اتفاق می‌پردازند. در این میان، ما با تعیین یک جهاد کلی برای این مناسبت، اقدام به تولید ۴۰ پیام مرتبط با موضوع می‌کنیم تا چارچوب روایت اصلی شکل بگیرد و مسیر گفتمان‌سازی مشخص شود.

 

مجموعه «گفتارهای مقاومت و پیشرفت» ازجمله آثاری بود که پیش از شکل‌گیری مرکز راهبری پیام، تولید و یک نسخه از آن منتشر شد. مرکز راهبری پیام در تیرماه امسال آغاز به کار کرد. همزمان با شکل‌گیری این مرکز، تغییراتی نیز در مرکز راهبردی سازمان ایجاد شد. اولین اقدام ما پس از این تحولات، انتشار نسخه دوم مجموعه «گفتارهای مقاومت و پیشرفت» بود که این کار حوالی مردادماه به انجام رسید.

 

یکی از چالش‌های اصلی در حوزه فعالیت‌های ادراکی، شناختی و تبیینی، نحوه مواجهه با سوژه‌های نوپدیدی است که ذهن جامعه و نظام فکری مخاطبان را به خود مشغول می‌کنند. در چنین شرایطی، امکان شکل‌گیری گفتمان متناسب با هر سوژه فراهم می‌شود؛ به‌گونه‌ای که می‌توان آموزه‌ها، آرمان‌ها، معارف و دیدگاه‌های کلان خود را، متناسب با همان سوژه‌های روزمره (روزانه یا هفتگی)، صورت‌بندی مجدد کرد و در قالب بیانی نو، به‌روز و اثرگذار، به عرصه نظر و عمل آورد. موضوعی مانند بمب اتم، 3 ــ 2 هفته‌ای در جهان مطرح بود و پیرامون لزوم وجود یا عدم وجود آن، بحث‌هایی مطرح می‌شد. این موضوع، نشان‌دهنده یک چالش و خلأ در ارائه دیدگاه‌ها و پیام‌های ما به مخاطب و جامعه بوده است. 

 

تاکنون حدود 20 مجموعه تبلیغی به‌اضافه 20مجموعه ویژه‌نامه «دور دوم جنگ» نیز پیرامون اتفاقات دی‌ماه 1404 منتشر شده که درمجموع 40 شماره کار را دربرمی‌گیرد. در جنگ رمضان هم از همان روزهای نخست آغاز جنگ، دست‌به‌کار شدیم و درحالی‌که تنها سه روز گذشته بود، ویژه‌نامه «نبرد سرنوشت» را کلید زدیم. این ویژه‌نامه با توجه به اتفاقات متعددی که در همان روزهای نخست افتاد، شهادت رهبر انقلاب و جمعی از مقامات و نیز به‌دلیل اهمیت این جنگ بعد از اتفاقات دی‌ماه 1404، بر آن شدیم تا ویژه‌نامه مفصلی را با موضوعات متنوع آماده کنیم که هرکدام در قالب 14 پیام به ارائه پیام‌های تبیینی پیرامون جنگ آمریکایی ــ صهیونیستی علیه ایران می‌پردازد و تاکنون به بیش از 30 شماره از این ویژه‌نامه رسیده است. همچنین، در خلال جنگ رمضان، کتابی هم با عنوان «پدرکشتگی» پیرامون موضوعاتی چون تروریسم اقتصادی، سیاست در خدمت ظلم، مهار پیشرفت ایران، و سایه جنگ و ناامنی دائمی منتشر شد. این کتاب در قالب 90 پیام تبیینی پیرامون یکصد سال جنایت و دشمنی آمریکا علیه ملت ایران را در قالب دو نسخه الکترونیک و چاپی منتشر شده است. 

 

برخی از این مجموعه‌ها عبارتند از: بازگشت به جهان واقعی، نمایشگاه توسعه، هنر جنگ، بن‌بست، یک روح در دو ملت، عملیات احیا، اعتکاف، پس از یک سال، سقوط نظام سوریه، دقیقه 90، بازگشت به 1947، بی‌ریشه، گروگان، عصر دلار و اقتصاد ایران، رسوا از سیستم و نظم قدرت در جهان غرب.

 

مجموعه «بازگشت به جهان واقعی» با موضوع فعال‌سازی مکانیسم ماشه در قالب 20پیام منتشر شد. «نمایشگاه توسعه» با 18پیام به مسأله‌ بمباران دوحه پرداخت. «تراژدی اوکراین» با مسأله آغاز مذاکرات روسیه و اوکراین برای پایان جنگ، اتحاد ملی و جامعه مقاوم و نیز تثبیت انسجام اجتماعی بعد از جنگ با 13پیام ارائه شد. «هنر جنگ» هم مجموعه‌ای بود که با 26پیام در رابطه با سبک رهبری رهبر انقلاب در جنگ 12روزه منتشر شد. مجموعه «خروج از بن‌بست» با 30پیام، در مورد لزوم بازنگری در تعاملات ایران با جهان غرب عرضه شد. 

همچنین، مجموعه‌های «یک روح در دو ملت» در قالب 70پیام در ارتباط با سالگرد شهادت شهید نصرالله، «عملیات احیا» با 30پیام در مورد نشست شرم‌الشیخ، «رستاخیز شهر» با 40پیام در مورد اعتکاف؛ «پس از یک سال» با 60 پیام در رابطه با سقوط نظام سوریه، «دقیقه 90» با 70پیام در مورد روند تغییرات پوشش در ایران، «بمب اتم» حاوی 30پیام در مورد کمپین‌های مشوق ساخت سلاح هسته‌ای، «بازگشت به 1947» در قالب 24پیام در مورد دستاوردهای عملیات طوفان‌الاقصی، «غیرقابل مذاکره» حاوی 50پیام در مورد توانمندی‌های صنعت موشکی، «بی‌ریشه» با 60پیام در مورد دیروز و امروز خاندان پهلوی، «گروگان» با 40پیام در رابطه با عصر دلار و اقتصاد ایران، «ایران‌مرد» حاوی 50پیام در مورد شخصیت شهید سلیمانی، «رسواتر از اپستین» هم که به‌تازگی چاپ شده، حاوی 30پیام مرتبط با نظم قدرت در جهان غربی منتشر شده‌اند. همچنین، 20 مجموعه «دوره دوم جنگ» هم درمجموع با 280پیام به بیان پیام‌های تبیینی پیرامون رخدادهای زمستان 1404 پرداخت. 

انتشار ویژه‌نامه «نبرد سرنوشت» از روز دوازدهم اسفند آغاز شد و تا امروز که با هم صحبت می‌کنیم، 15 شماره از آن منتشر شده و تاکنون 210پیام تبیینی به‌واسطه آن منتشر شده است. فتح خون، جنگ جنگ تا پیروزی، نظم ولایی، ملت مبعوث، شاخص پیروزی، خلیج‌فارس آینده، بیعت رمضان، الطاف خفیه، یک‌بار برای همیشه، سلاح زندگی، بازی همیشگی، فاز زیرساخت، چهارشنبه‌سوری، آن‌سوی خیابان، نوروز حماسه، جزو عناوینی از این ویژه‌نامه هستند که تاکنون منتشر شده‌اند. 

 

بازخورد مخاطبان و تأثیرگذاری این مجموعه‌ها چگونه بوده است؟ 

بازخوردها اغلب مثبت بوده و درواقع، هر مجموعه، بسته به موضوع و مخاطب خود، از استقبال متفاوتی برخوردار بوده است. به‌طورمثال، مجموعه «ریشه» با توجه به فراخوان‌ها و فضای مرتبط، استقبال خوبی داشته و مجموعه «اعتکاف» نیز با توجه به اهمیت موضوع، مورد توجه مخاطبان قرار گرفته است. همه مجموعه‌ها از نظر ما اثرگذار بوده و هرکدام تأثیر خاص خود را بر فضای جامعه و مخاطبان به‌جا گذاشته‌اند. به عبارتی، در مورد روایت و پیام، به تکرار، از افرادی که درگیر موضوعات تبلیغی و تبیینی هستند، تأیید می‌گیریم. مسأله پیام جزو خلأهای جدی ما در فضای اقدامات رسانه‌ای و تبلیغی و شناختی محسوب می‌شود. این مجموعه‌ها به‌ویژه در زمینه‌های مرتبط با سیاست‌گذاری، مسائل اجتماعی و اقتصادی، و نیز موضوعات فرهنگی تأثیر زیادی بر جامعه داشتند. البته، نظرات مختلفی در مورد تأثیرگذاری این مجموعه‌ها وجود دارد، اما مهم‌ترین نکته این است که هر مجموعه بنا به موضوع خاص خود، با استقبال خاصی روبه‌رو شد.